Hoe stereotypes de arbeidsmarkt schaden

Gisteren werd nogmaals gewezen op de belangrijke invloed van genderstereotypen in de studiekeuze van leerlingen (DS 2 juni) . Die keuze bepaalt een groot deel van iemands toekomstplannen. Eén van de valkuilen van het genderstereotiep denken is dat je als meisje (of als jongen) te vaak kiest voor iets wat je eigenlijk minder ligt.

Voor de arbeidsmarkt is dat nefast, want alle werkgevers zoeken mensen met talent én passie voor hun vak. Neem de onderwijzersopleiding: slechts 17 procent jongens tegenover 83 procent meisjes kiezen ervoor. Zijn al die meisjes even geschikt en gepassioneerd? Het lerarenberoep heeft de reputatie vlot combineerbaar te zijn met het gezinsleven, voor meisjes is dat nog steeds een belangrijke factor. Maar de beste onderwijzers zijn mensen die er om andere redenen voor kiezen (en dat zijn er heel wat). Een vrouw die leerkracht wil worden omdat het past in de oude rollenpatronen riskeert alle genderstereotypen mee te geven aan de leerlingen.

Een ander neveneffect van de genderstereotiepe studiekeuze is dat er voor bepaalde beroepen te weinig kandidaten zijn. Het voorbeeld van de ingenieurs – 21 procent meisjes tegenover 79 procent jongens koos in het schooljaar 2013-2014 voor toegepaste wetenschappen – spreekt voor zich: door die bias is het reservoir van talenten klein. Ook op de werkvloer is dat een probleem: sommige vrouwelijke ingenieurs veranderen daarom van werk.

Scandinavisch succesverhaal

Naast het afhaken van ruim de helft van de aspirant-leerkrachten (DS 2 juni) hebben we dus nog een goede reden om de instroom van de lerarenopleiding beter te sturen: we hebben de beste krachten nodig voor de klas, de meest gemotiveerde mensen, maar ook meer mannelijke rolmodellen.

Daarvoor is een verhoging van de maatschappelijke waardering van het lerarenberoep onontbeerlijk. Dat kan met een goed salaris, met een minder vlakke loopbaan, maar ook met een selectie aan de poort van de lerarenopleiding. In Vlaanderen wordt dikwijls verwezen naar de Scandinavische succesverhalen in onderwijs. Wel, in Finland moet je een sterke leerling zijn om aan de lerarenopleiding te mogen beginnen. Dat is een belangrijke factor in hun succes. Motivatie moet daarom een van de toelatingsvoorwaarden zijn.

Deze opinie verscheen in De Standaard van 3 juni 2015