Problematiek Brussels onderwijs: niet louter een taalkwestie

Volgens Minister Smet is de draagkracht van het Brussels Nederlandstalig onderwijs overschreden (GvA, Belang van Limburg, 31/08/09). De minister spreekt van het vooruitzicht op “ongelooflijke menselijke drama’s” door toedoen van het aantal leerlingen dat geen “Vlaamse achtergrond” heeft. Dit lijkt ons fel overdreven. Het dramatiseren van de kennis van het Nederlands in het Brussels onderwijs vernauwt de discussie tot een loutere taalkwestie, terwijl de realiteit veel complexer is.

Volgens Minister Smet is de draagkracht van het Brussels Nederlandstalig onderwijs overschreden (GvA, Belang van Limburg, 31/08/09). De minister spreekt van het vooruitzicht op “ongelooflijke menselijke drama’s” door toedoen van het aantal leerlingen dat geen “Vlaamse achtergrond” heeft. Dit lijkt ons fel overdreven. Het dramatiseren van de kennis van het Nederlands in het Brussels onderwijs vernauwt de discussie tot een loutere taalkwestie, terwijl de realiteit veel complexer is.

Ten eerste insinueert de dramatische uitspraak van minister Smet dat de aanwezigheid van anderstalige – vaak allochtone – kinderen de boel stilaan om zeep helpt. Dit is het laatste wat onze multiculturele samenleving als signaal kan gebruiken, het is een stigmatiserende uitspraak. Bovendien wordt gesteld dat schoolachterstand ontstaat door een te hoog aantal anderstaligen in de klas, wat doet vermoeden dat het scholingsniveau van de Nederlandstalige kinderen veilig kan gesteld worden door het aantal anderstaligen hevig te beperken. Zo eenvoudig is het echter niet. Bij goed onderwijs komt veel meer kijken dan alleen de thuistaal van kinderen.

Taalverwerving is belangrijk, niet alleen voor anderstaligen, maar ook voor de Nederlandstalige leerlingen, en het beperkt zich niet tot de lagere school. Extra lessen voor anderstalige kinderen zijn zeker zinvol, als ze niet langdurig afgezonderd worden van hun Nederlandstalige leeftijdsgenootjes. Zoals eerder deze week door Open vld Vlaams parlementsleden Marleen Vanderpoorten en Irina De Knop gesteld werd, is het kleuteronderwijs cruciaal: hoe jonger een kind een taal leert, hoe beter.

Maar ook andere oorzaken van leerachterstand zijn gekend en dienen aangepakt te worden, vooral kansarmoede en / of ongeletterdheid van ouders. Minister Smet zijn vraag naar engagement van de ouders is op zich een goed voorstel, maar daarmee is de kous niet af. Om leerachterstand te vermijden of weg te werken, is betrokkenheid van de ouders bij het leerproces inderdaad vereist. Meertalige projecten waarbij een aantal uur les gegeven wordt in de moedertaal van het kind, hebben in vele landen, waaronder Canada, hun vruchten afgeworpen. Uiteraard zijn ook leerlingenbegeleiding en kleine lesgroepen onontbeerlijk voor een degelijke opleiding.

Brussel heeft nood aan een pragmatische aanpak. Het zou inderdaad goed zijn mochten de verschillende overheden samenwerken en met oplossingen voor de dag komen die voor alle Brusselse ketjes een voordeel opleveren: meertalig zijn wanneer ze de school verlaten, om zo hun dromen op de arbeidsmarkt waar te kunnen maken.

Tenslotte is het ook behoorlijk oneerlijk om steeds te klagen over gebrekkige integratie, als men een bepaalde bevolkingsgroep de toegang tot ons Nederlandstalig onderwijs wil bemoeilijken.

Ann Brusseel & Sven Gatz