De magie van lezen

Zover mijn herinneringen strekken zijn er boeken in mijn leven. Ik bladerde erin voor ik kon lezen. En dus ook om te doen alsof ik kon lezen. Dat leverde schattige foto’s van mij als peuter op. Ik kom uit een familie van lezers. Mijn moeder en ik wisselen al jaren romans uit. Zelfs de kat ten huize Brusseel las. Sam heette ze. ’s Avonds laat trok ze voor het slapengaan steevast naar hetzelfde boekenrek in de salon. Behendig haalde ze er onderaan altijd één kanjer uit, of twee à drie smallere exemplaren.

Zover mijn herinneringen strekken zijn er boeken in mijn leven. Ik bladerde erin voor ik kon lezen. En dus ook om te doen alsof ik kon lezen. Dat leverde schattige foto’s van mij als peuter op. Ik kom uit een familie van lezers. Mijn moeder en ik wisselen al jaren romans uit. Zelfs de kat ten huize Brusseel las. Sam heette ze. ’s Avonds laat trok ze voor het slapengaan steevast naar hetzelfde boekenrek in de salon. Behendig haalde ze er onderaan altijd één kanjer uit, of twee à drie smallere exemplaren. Uiteraard was het haar te doen om de knusse verborgen ruimte achter de boeken, daar houden katten van. Maar in onze verafgoding van de viervoeter becommentarieerden we elke morgen de keuze van Sam – met een amper geveinsde ernst die eigen is aan poezenmensen. We vonden Dostojevski moedig gekozen of feliciteerden haar met haar waardering voor Vargas Llosa.

Boeken staan niet alleen voor ontspanning of studeren. Voor mij betekenen ze zoveel meer. Een gevulde boekenkast is synoniem voor gezelligheid. Het meubel is ook mijn persoonlijk symbool van zingeving. Lezen is een ritueel voor het slapengaan. Een lange reis maken met de trein is het perfecte excuus om uren niks anders te kunnen doen dan een goed boek lezen. Eigenlijk al een reis op zich. Soms lees je een grappig of een spannend verhaal, dan weer ontdek je een nieuwe wereld. Deze zomer las ik een roman van Amy Tan, een Amerikaanse schrijfster van Chinese afkomst. ‘The Joy Luck Club’, een buitengewoon boek en niet alleen omdat Amy Tan zo goed kan schrijven, maar ook omdat ik eigenlijk zo weinig weet over China. Vier moeders die van China naar de VS migreerden en hun vier dochters, die daar geboren en opgegroeid waren, vertellen hun bijzondere verhalen. Tan beschrijft tot in de details de levensgeschiedenis, tradities en gewoontes van de Chinese vrouwen. Ook de manier waarop de dochters tegen het leven en hun opvoeding aankijken worden scherp gebracht. Diepe emoties worden aangrijpend weergegeven zonder in pathetiek te vervallen. Heel mooi.

Elke fase in mijn leven wordt gevuld met een ‘categorie’ boeken. Als jongere las ik liefst zware Franse klassiekers: Balzac, Zola, Stendhal en Flaubert. Die besprak ik dan ook vaak met mijn vader, die ook al die boeken gelezen had als student. Daarna had ik mijn Italiaanse periode, aan de universiteit. Ik was in de wolken in een nieuwe taal te kunnen lezen en smeet me op Alberto Moravia, Gabriele D’Annunzio en later ook Nicolò Ammaniti en Susanna Tamaro. En dan kreeg ik de smaak te pakken van de Latijns Amerikaanse romans, met een heel andere sfeer. Gabriel Garcìa Marquez, Vargas Llosa en Saramago zijn geboren vertellers. Pas de voorbije 10 jaar ben ik steeds meer Engelse, Amerikaanse en ook Nederlandse auteurs beginnen lezen. Van taal veranderen in de literatuur, staat gelijk met je onderdompelen in een andere wereld. Nu gaat geen vakantie voorbij zonder een bundel kortverhalen van Alice Munro, met haar onnavolgbare sfeer en personages die moeilijk te doorgronden zijn, maar met wie ik altijd kan meeleven. Ik druk iedereen die het wil horen op het hart om Dave Eggers en Zadie Smith te lezen, perfecte vertolkers van de tijdsgeest.

Het is geweldig om zo een passie voor boeken te hebben. Zo fijn dat ik wou dat iedereen graag las, al is dat een beetje utopisch en misschien wat ongepast. Elkeen is tenslotte ook vrij om niet van boeken te houden. Ik heb mijn boekenhonger eerder van thuis meegekregen dan op school. Toch vind ik het één van de belangrijkste taken van ons onderwijs om kinderen de liefde voor lezen mee te geven. Het is belangrijk voor je intellectuele ontwikkeling, voor je fantasie en je taalvaardigheid. Elke school moet de nodige middelen kunnen investeren in de ‘leesbereidheid’ van de kinderen. Naar de bibliotheek gaan of prettige activiteiten rond boeken organiseren voor de leerlingen zijn slechts een paar voorstellen. Met wat creativiteit moet het lukken om de vlam voor verhalen aan te wakkeren. Want boeken zijn een liefde voor het leven.

Ann Brusseel

 

De bundel "Nog één verhaaltje" zal tijdens de Boekenbeurs 2015 aan het publiek worden voorgesteld.