Bespreking begroting 2011 Onderwijs in plenaire

Voorzitter, ik wil enkele bekommernissen van mijn fractie uiten met betrekking tot het onderwijsbudget en het te verwachten onderwijsbeleid in 2011 en in de daaropvolgende jaren.

Onze opmerking van vorig jaar blijft geldig. Het ontbreken van budgettaire ruimte mag absoluut geen verontschuldiging zijn om weinig of niets te ondernemen. De minister zou aan herschikkingen of aan verschuivingen kunnen denken. Indien er budgettaire krapte is, zou hij creatief kunnen zijn. In deze begroting zien we dit niet.

Voorzitter, ik wil enkele bekommernissen van mijn fractie uiten met betrekking tot het onderwijsbudget en het te verwachten onderwijsbeleid in 2011 en in de daaropvolgende jaren.

Onze opmerking van vorig jaar blijft geldig. Het ontbreken van budgettaire ruimte mag absoluut geen verontschuldiging zijn om weinig of niets te ondernemen. De minister zou aan herschikkingen of aan verschuivingen kunnen denken. Indien er budgettaire krapte is, zou hij creatief kunnen zijn. In deze begroting zien we dit niet.

De minister verwijst vaak naar studies, rapporten, evaluaties, visieteksten en andere onderzoeken die op komst zijn. We zijn het erover eens dat dit op zich heel belangrijk is. Onderzoek moet gebeuren. Dit mag de minister echter niet beletten de knelpunten sneller aan te pakken. We vragen ons dan ook af wat de visie van de minister op sommige onderwijshervormingen is. Heeft de meerderheid een coherente visie op die broodnodige hervormingen? Daarnet heb ik gevoeld dat de meerderheid niet helemaal op dezelfde golflengte zit. Waar wil de meerderheid naartoe? Wordt voldoende hard aan de kar van die hervormingen getrokken? Staat de meerderheid op een berekenende wijze op de rem om al te veel discussies in en over het onderwijs te vermijden?

De minister heeft nochtans grote hervormingen aangekondigd. Het secundair onderwijs en het deeltijds kunstonderwijs zullen worden hervormd. Ook een hertekening van de loopbaan van de leraar is aan de orde. Deze hervormingen zijn echter zeer grootschalig en dreigen zeer veel tijd in beslag te nemen. Ze zijn verbonden met zeer veel andere onderwerpen, zoals de lerarenopleiding, de kunsteducatie, de leerzorg, het basisonderwijs of de leerlingenbegeleiding. De kans is dan ook groot dat er niet meteen veel van in huis zal komen en dat er, zodra die grote hervormingen moeten worden geïmplementeerd, niet voldoende centen zullen zijn. Mijn fractie pleit voor een snelle en gerichte aanpak van de bestaande knelpunten. Ik zal er kort een paar overlopen.

Wat de ongekwalificeerde uitstroom betreft, kunnen we niet wachten tot het nieuw decreet betreffende het secundair onderwijs in 2020 zijn volledige uitwerking krijgt. Indien we niet sneller ingrijpen, zal ondertussen een hele generatie verloren gaan. Veeleer dan blijven studeren en rapporten opstellen, is handelen nu aan de orde.

Het technisch onderwijs en het beroepsonderwijs moeten voor jongeren aantrekkelijker worden gemaakt. We moeten in meer stageplaatsen voorzien. We moeten de band met de arbeidsmarkt aanhalen. De minister moet niet op de resultaten van grote onderzoeken wachten. Hij moet hier iets aan doen.

Een ander knelpunt is de leerachterstand die jonge kinderen oplopen omdat ze het Nederlands niet voldoende machtig zijn of omdat ze andere cognitieve vaardigheden onvoldoende onder de knie hebben. Uit een evaluatie van de inschrijvingsplicht voor vijfjarigen is gebleken dat sinds de invoering van deze inschrijvingsplicht ongeveer 5 procent meer kleuters naar de derde kleuterklas gaan. Aangezien de leerplicht op zes jaar begint, is vijf jaar in feite nog te oud om een taal en andere cognitieve vaardigheden tijdig onder knie te krijgen.

Om die reden stellen we voor de inschrijvingsplicht tot vier jaar en daarna tot drie jaar te verlagen. Kleuters van drie jaar zijn intens met taal bezig. Aangezien dit een belangrijk moment in hun cognitieve ontwikkeling is, moeten ze dan de schooltaal onder de knie krijgen. Deze maatregelen en een verhoging van de omkadering, waardoor kleuterklasjes kleiner kunnen worden, vormen de enige manier om de steeds toenemende leerachterstand bij steeds meer kinderen een halt toe te roepen.

Wat het aanleren van vreemde talen betreft, is er dringend actie nodig. De Vlamingen vormen op dit vlak niet langer een van de beste leerlingen van de Europese klas. Ook hier is meer, beter en vroeger de boodschap.

Het spijt ons zeer dat in het budget voor 2011 weinig of soms niets wordt uitgetrokken om deze knelpunten op te lossen. Open Vld zal niet afwachten tot er actie wordt ondernomen en tot de studies zijn afgerond. Om de knelpunten weg te werken, zullen we in de loop van de komende maanden zelf voorstellen indienen en met de minister in de commissie bespreken. We hopen van ganser harte dat de minister en de meerderheid hierover constructief willen debatteren en samenwerken. (Applaus bij Open Vld)

Deze tussenkomst was aanleiding tot een geanimeerde discussie in de plenaire vergadering die u hier kunt lezen.